पाठ ८: बसाइँसराइको प्रभाव
१. तलका प्रश्नहरूको उत्तर दिनुहोस्:
(क) बसाइँसराइले पार्ने आर्थिक प्रभावहरूको सूची तयार पार्नुहोस्।
उत्तर:
बसाइँसराइले देश, समाज, तथा व्यक्तिगत तहमा विभिन्न आर्थिक प्रभाव पार्छ। केही सकारात्मक र केही नकारात्मक प्रभाव निम्नानुसार छन्:
(१) सकारात्मक आर्थिक प्रभावहरू:
- रोजगार अवसर: बसाइँसराइ गर्ने व्यक्तिहरू नयाँ ठाउँमा रोजगारी खोज्न सक्ने हुँदा रोजगार वृद्धि हुन्छ।
- आर्थिक स्तर उन्नति: विदेश गएका कामदारहरूले पठाउने रेमिट्यान्सले परिवारको आर्थिक स्थिति सुधार गर्छ।
- शिक्षा तथा स्वास्थ्यमा लगानी: बसाइँसराइ गर्ने व्यक्तिहरूले आफ्नो आयलाई शिक्षा, स्वास्थ्य, र सम्पत्ति वृद्धिमा लगानी गर्न सक्छन्।
- उद्योग तथा व्यवसायमा वृद्धि: जनसंख्याको घनत्व बढेपछि नयाँ बजार र व्यवसाय विकास हुन्छ।
(२) नकारात्मक आर्थिक प्रभावहरू:
- गाउँमा जनशक्ति कमी: बसाइँसराइका कारण गाउँमा कामदार अभाव हुन्छ, जसले कृषि उत्पादनमा असर पार्छ।
- शहरी क्षेत्रमा भीड: शहरमा जनसंख्या अत्यधिक बढ्दा आवास समस्या, बेरोजगारी, र सेवा सुविधा अभाव हुन सक्छ।
- स्थानीय अर्थतन्त्रमा असन्तुलन: श्रमशक्ति बाहिरिएपछि ग्रामीण अर्थतन्त्र कमजोर बन्दै जान्छ।
- मूल उत्पादन क्षेत्रमा कमी: धेरै व्यक्ति विदेश गएर उद्योग तथा कृषि क्षेत्रमा कार्यबलको अभाव हुन्छ।
(ख) बसाइँसराइका सांस्कृतिक प्रभावहरूको समीक्षा गर्नुहोस्।
उत्तर:
बसाइँसराइले समाजमा भाषा, रहनसहन, चालचलन, र परम्परागत संस्कृतिमा विभिन्न प्रभाव पार्छ।
(१) सकारात्मक सांस्कृतिक प्रभावहरू:
- सांस्कृतिक विविधता: विभिन्न समुदाय तथा जातजातिको बसोबासले सांस्कृतिक आदान-प्रदान बढाउँछ।
- नयाँ विचारधाराको विकास: शहरी क्षेत्रमा बसाइँ सरेपछि मानिसहरूले नयाँ विचार, प्रविधि, तथा आधुनिक जीवनशैली अपनाउँछन्।
- सहिष्णुता र अन्तरसंवाद: विभिन्न जातजाति तथा धर्मका मानिसहरूसँग घुलमिल हुन पाउँदा सामाजिक एकता बढ्छ।
(२) नकारात्मक सांस्कृतिक प्रभावहरू:
- भाषिक तथा सांस्कृतिक असमायोजन: नयाँ ठाउँमा गएपछि भाषा, परम्परा, र सांस्कृतिक अभ्यासमा समायोजन गर्न गाह्रो हुन्छ।
- मौलिक संस्कृति हराउने खतरा: विदेशी तथा शहरी रहनसहनको नक्कल गर्ने प्रवृत्तिले स्थानीय संस्कृति हराउने खतरा हुन्छ।
- पारिवारिक विखण्डन: कामको खोजीमा टाढा जाँदा परिवारको विघटन हुने सम्भावना हुन्छ।
- परम्परागत सामाजिक संरचनामा परिवर्तन: गाउँ छोडेर शहर पस्दा पुराना सामाजिक मूल्य-मान्यता तथा परम्परागत जीवनशैली कमजोर बन्छ।