Nepalko Vaideshik Byapar : Class 12 Social Notes
Nepalko Vaideshik Byapar : Class 12 Social Notes
Learn Nepalko Vaideshik Byapar in Social Studies with comprehensive educational content from Padandas.
पाठ :४ नेपालको वदैशिक यापार
१. तल दि इएका नका उर दि नहुोस:
(क) वदैशिक यापार भनेको के हो? वदैशिक यापार भनेको, पुँजी, विद्धुत, वस्तु, र सेवाहरूको सीमापार खरिदबिक्री एवं यातायातलाई अन्तर्राष्ट्रिय वा वदेशिक यापार भनिन्छ। यसमा विभिन्न प्रकारका व्यापारका गतिविधिहरू समावेश छन् जुन देशको कुल गार्हस्थ्य उत्पादनमा महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्याउँछ। वदैशिक यापारको मुख्य उद्देश्य भनेको उत्पादक वस्तु र सेवाको निर्यात, आयात र भौतिक साधनको उच्चतम उपयोगद्वारा विकास र समृद्धि प्राप्त गर्नु हो।
(ख) यापार सन्तुलनलाई परिभाषित गर्नुहोस्। यापार सन्तुलन भनेको कुनै निश्चित समयमा एउटा देशको आयात र निर्यात बीचको व्यापारिक सम्बन्धलाई जनाउँछ। यद्यपि, यदि कुनै देशको निर्यात रकम आयात रकमभन्दा बढी हुन्छ भने त्यसलाई व्यापारिक सन्तुलनको लाभ (Trade Surplus) भनिन्छ। तर, यदि आयात रकम निर्यात रकमभन्दा बढी हुन्छ भने त्यसलाई व्यापार घाटा (Trade Deficit) भनिन्छ।
(घ) यापार घाटालाई परिभाषित गर्नुहोस्। यापार घाटा भनेको निर्यातको रकममा घटोत्तरी र आयातको रकममा वृद्धि भएको स्थिति हो। यसका कारणले देशको व्यापार सन्तुलन नकारात्मक हुन सक्छ। यसको अर्थ यो हो कि देशले अधिक सामान र सेवाहरू आयात गर्दैछ भने निर्यात कम गरिरहेको छ। यसले देशको अर्थव्यवस्थामा दबाब पर्न सक्छ र विदेशी मुद्रा भण्डारमा गिरावट ल्याउन सक्छ।
(ङ) नेपालको वदैशिक यापारका ऐतिहासिक तथ्यहरू लेख्नुहोस्। नेपालको वदैशिक यापारको इतिहास प्राचीन कालदेखि नै चलिरहेको छ। पृथ्वीनारायण शाहको एकीकरण अभियान अघि नेपालको वदेशी व्यापार प्रमुख रूपमा भारत र चीनसँग मात्र सीमित थियो। 1951 मा नेपालले संयुक्त राष्ट्रसङ्घमा सदस्यता प्राप्त गरेपछि अन्य देशहरूसँगको व्यापार सम्भव भएको हो। नेपालका काजी भीम मल्लको पालामा वाणिज्य सम्झौताहरूपछि नेपाल वदेशी व्यापारमा संलग्न हुन थालेको हो।
(च) नेपालको वदैशिक यापारको वृृद्धिको पुनरवलोकन गर्नुहोस्। नेपालको वदैशिक यापारमा सन् 2030 को दशकदेखि वृद्धि देखिन थालिएको छ। 2000 को दशकमा नेपालको निर्यातको कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको अनुपात 5.4% थियो भने 2060 को दशकमा यो अनुपात बढेर 2.8% पुग्यो। यसले वदेशी व्यापारको महत्त्व र यसको नेपालको अर्थव्यवस्थामा प्रभावलाई प्रकट गर्दछ।
(ज) नेपालको वदैशिक यापारको संरचना लेख्नुहोस्। नेपालको वदैशिक यापारको संरचना आयात र निर्यातसँग सम्बन्धित छ। नेपालको प्रमुख निर्यात वस्तुहरूमा जुत्ता, चप्पल, चिया, दाल, फलफूल, पोल्युटर यार्न, र विभिन्न प्रकारका परिधान सामेल छन्। आयात हुने प्रमुख वस्तुहरूमा पेट्रोलियम पदार्थ, गाडीका पार्ट्स, टेक्नोलोजी उपकरण, सवारी साधन, इलेक्ट्रोनिक्स, र धातु सामाग्रीहरू सामेल छन्।
About National Examinations Board
This content is part of Social Studies offered by National Examinations Board. This institution is committed to providing high-quality educational resources.
Frequently Asked Questions
This content is carefully structured to build understanding progressively, starting with fundamentals and advancing to more complex concepts.
Yes, once you have access, you can revisit this Nepalko Vaideshik Byapar content as many times as you need.
Practice exercises and examples are integrated throughout the content to reinforce your understanding of Nepalko Vaideshik Byapar.
Ready to Master Nepalko Vaideshik Byapar : Class 12 Social Notes?
Continue your learning journey in Class 12 Social Guide and Notes and explore more comprehensive educational content.