अनुसन्धान परिचय
अनुसन्धान परिचय
Learn अनुसन्धान परिचय in Social Studies with comprehensive educational content from Padandas.
अनुसन्धान परिचय
पाठ: १ अनुसन्धान परिचय
१. तलका प्रश्नहरूको अत्यन्त छोटो उत्तर दिनुहोस्:
(क) तथ्याङ्क भन्नु भनेको के हो? उदाहरण दिनुहोस्।
उत्तर: तथ्याङ्क भन्नाले कुनै पनि विषय सम्बन्धी जानकारी, आँकडा, तथ्य चित्र, सङ्केत विवरण बुझिन्छ। तथ्याङ्क दुई प्रकारका रहेका छन्:
-
परमाणात्मक तथ्याङ्क: यस्ता तथ्याङ्कलाई सङ्ख्यामा व्यक्त गर्न सकिन्छ। जस्तै:
- ५ किलोग्राम (तौल)
- १० मिटर (लम्बाइ/चौडाइ)
- १००० रुपैयाँ (आम्दानी/खर्च) आदि।
-
गणात्मक तथ्याङ्क: यो तथ्याङ्कले गणनाहरू वा विशेषताहरू देखाउँछ। यसलाई अन्तर्वार्ता, प्रश्नावली वा अवलोकन गरेर सङ्कलन गरिन्छ।
(ख) अनुसन्धान भन्नु भनेको के हो?
उत्तर: अनुसन्धान भन्नाले कुनै पनि विषयको व्यवस्थित तथा वैज्ञानिक रूपमा नयाँ ज्ञानको खोजी गर्ने विधिलाई जनाउँछ। यसले व्यक्तिमा भएको ज्ञानलाई विस्तार र बुझाइलाई प्रस्ट गर्न मद्दत गर्दछ।
(ग) तथ्याङ्कका स्रोतहरू कति प्रकारका छन्?
उत्तर: तथ्याङ्कका स्रोतहरू दुई प्रकारका छन्:
-
प्राथमिक स्रोत:
- कुनै पनि अध्ययन गर्न व्यक्ति वा समूहले आफैं सङ्कलन गरेको तथ्याङ्क हो।
- उदाहरण: सर्वेक्षण, अन्तर्वार्ता, क्षेत्रभ्रमण आदि।
-
द्वितीय स्रोत:
- अनुसन्धानकर्ता बाहेक अन्य व्यक्ति वा संस्थाले पहिला नै सङ्कलन गरेको विवरणलाई द्वितीय स्रोत भनिन्छ।
- उदाहरण: जनगणना, पुस्तक, पत्रपत्रिका, इन्टरनेट आदि।
(घ) परमाणात्मक तथ्याङ्क तथा गणात्मक तथ्याङ्क उदाहरणसहित परिचय दिनुहोस्।
उत्तर:
तथ्याङ्कलाई दुई भागमा विभाजन गरिएको छ:
-
परमाणात्मक तथ्याङ्क:
- Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) का अनुसार, सङ्ख्यामा व्यक्त गर्न सकिने तथ्याङ्कलाई परमाणात्मक तथ्याङ्क भनिन्छ।
- उदाहरण:
- ५ किलोग्राम (तौल)
- १० मिटर (लम्बाइ/चौडाइ)
- १००० रुपैयाँ (आम्दानी/खर्च) आदि।
- यस्तो तथ्याङ्कको तथ्याङ्कशास्त्रीय विश्लेषण गर्न सकिन्छ।
-
गणात्मक तथ्याङ्क:
- Dewitt Wallace Library का अनुसार, गणात्मक तथ्याङ्कले गुण वा विशेषताहरू देखाउँछ।
- यसलाई अन्तर्वार्ता, प्रश्नावली वा अवलोकन गरेर सङ्कलन गरिन्छ।
- उदाहरण:
- वस्तुको गुणस्तर
- व्यक्तिको अनुभव
- व्यक्तिले मन पराउने वा नपराउने कुराहरू
- यस्तो तथ्याङ्कलाई सङ्ख्यामा व्यक्त गर्न सकिँदैन, तर तथ्याङ्कशास्त्रीय विश्लेषणमा प्रयोग गर्न सकिन्छ।
(ङ) तथ्याङ्कका स्रोतहरू कति प्रकारका छन्? उदाहरणसहित स्पष्ट पार्नुहोस्।
उत्तर: तथ्याङ्कका स्रोतहरू प्राथमिक र द्वितीय गरी दुई प्रकारका छन्:
-
प्राथमिक स्रोत:
- प्राथमिक स्रोतबाट वास्तविक तथ्याङ्क प्राप्त गर्न सकिन्छ।
- अध्ययन गर्ने व्यक्ति वा समूहले आफैं सङ्कलन गरेका हुन्छन्।
- उदाहरण:
- सर्वेक्षण
- अन्तरवार्ता
- क्षेत्रभ्रमण
- अवलोकन आदि।
-
द्वितीय स्रोत:
- अनुसन्धानकर्ता बाहेक अन्य व्यक्ति वा संस्थाले पहिला नै सङ्कलन गरेका हुन्छन्।
- यस्ता तथ्याङ्क प्रकाशित वा अप्रकाशित दुवै हुन सक्छन्।
- उदाहरण:
- जनगणना
- पुस्तक
- पत्रपत्रिका
- इन्टरनेट
- अन्य सञ्चार माध्यम आदि।
Related Documents
No specific documents yet
There are no documents specifically linked to this topic yet. Check back soon for updates!
View All Subject DocumentsAbout National Examinations Board
This content is part of Social Studies offered by National Examinations Board. This institution is committed to providing high-quality educational resources.
Frequently Asked Questions
This content is carefully structured to build understanding progressively, starting with fundamentals and advancing to more complex concepts.
Yes, once you have access, you can revisit this अनुसन्धान परिचय content as many times as you need.
Practice exercises and examples are integrated throughout the content to reinforce your understanding of अनुसन्धान परिचय.
Ready to Master अनुसन्धान परिचय?
Continue your learning journey in Social Studies and explore more comprehensive educational content.