Muluki Sanhita : Class 12 Social Notes

पाठ: ५ मल्यु कुसंहिताः

१. तलका उत्तर दिनुहोस्:
(क) फौजदार अभियोेग कस्तो अभियोेग हो?
उत्तर:
फौजदार मुद्दामा ती सबै मुद्दाहरू समावेश हुन्छन् जसमा मारपिट, चोरी, डकैती, यान आदि विषयहरू समावेश छन्। देवानी मुद्दाबाहेकका सबै मुद्दाहरू फौजदार मुद्दामा पर्छन्। यसमा निम्नलिखित मुद्दाहरू समावेश छन्:

• यातायात सम्बन्धी मुद्दा
• कुटपिट र अन्य शारीरिक हिंसा
• मादक पदार्थको कारोबार
• लाजमर्दा अपराध जस्तै करणी, चोरी, डाका, लुटपाट, ठगी आदि।

(ख) फौजदार र देवानी मुद्दामा के फरक छ?
उत्तर:
फौजदार र देवानी मुद्दामा के फरक छ भन्ने कुरा निम्नानुसार स्पष्ट गर्न सकिन्छ:

देवानी मुद्दा:
यो मुद्दा मुख्यत: कानूनी हक, दायित्व, हैसियत, पद, पारिवारिक सम्बन्ध, सम्पत्ति र अन्य कानूनी हकका विवादहरू समेट्छ। यसमा समावेश भएका केहि मुद्दाहरू छन्:

• नाता कायम वा सम्बन्ध विच्छेद
• तलव, भत्ता, यस्ता समस्याका मुद्दा
• अशं, अपूर्तिकर्ता, दान-बक्स, धर्मसम्बन्धी मुद्दा
• कुनै सम्झौता वा अर्ध सम्झौतासम्बन्धी विवाद
• व्यक्तिगत हक र दावीसँग सम्बन्धित मुद्दा

फौजदार मुद्दा:
यो मुद्दा अपराध र अपराधसँग सम्बन्धित मुद्दाहरूलाई समेट्छ, जस्तै:

• मारपिट, चोरी, डकैती, यान सम्बन्धी मुद्दा
• यातायात सम्बन्धी मुद्दा
• मानव बेचबिखन र ओसारपसार सम्बन्धी मुद्दा
• नागरिका मुद्दा
• मादक पदार्थका मुद्दा
• सवारी साधनबाट हुने दुर्घटना
• राष्ट्र र सार्वजनिक सम्पत्ति सम्बन्धी मुद्दा
• करणी, चोरी, ठगी र अन्य आपराधिक गतिविधिहरू

(ग) देवानी सहिं हितका सामायिक धारा अन्तर्गत कुन कुन बन्धनहरू छन्?
उत्तर:
देवानी सहिं हिताका सामायिक धारा अन्तर्गत निम्नलिखित बन्धनहरू समावेश छन्:

• कानूनी उल्लङ्घन गर्ने काम स्वीकार्य मानिने छैन।
• कुनै व्यक्तिले सार्वजनिक हितमा विपरीत कार्य गर्न सक्दैन।
• कानूनी रूपले विपरीत कार्य अस्वीकार्य हुनेछ।
• यदि कसैले गल्ती गरेको छ भने, उसले आफ्नो गलत कार्यको जिम्मेवारी लिनु पर्छ।
• समुदायको सदस्यको हितलाई ध्यानमा राख्दै अरूसँग समन्वय राख्नुपर्नेछ।
• कानूनी विपरीत कार्यलाई स्वीकृति दिइने छैन।