Nepalma Garibi Ra Sambodhan Ka Upaya : Class 12 Social Notes

Subject

Nepalma Garibi Ra Sambodhan Ka Upaya : Class 12 Social Notes

Get Social Studies Nepalma garibi ra sambodhan ka upaya comprehensive notes, detailed Q&As, and past question papers solutions and video tutorials.

Apr 16, 2026

9,873

Back to Social Studies

पाठ : ७ नेपालमा गरिबी र समाधानका उपायहरू

१. तल दिइएका प्रश्नहरूको उत्तर दिनुहोस्:

(क) गरिबीको अर्थ लेख्नुहोस्
उत्तर: गरिबी भनेको आर्थिक अवस्था जसमा कुनै व्यक्तिले आफ्नो आधारभूत आवश्यकता जस्तै खाने, बस्ने र लाउने सामाग्रीहरू पूरा गर्न सक्दैन। यसले मानिसको जीवन यापनमा गम्भीर समस्याहरू निम्त्याउँछ। गरिबी एक प्रकारको आर्थिक अभाव हो जसका कारण व्यक्तिहरूका लागि स्वास्थ्य, शिक्षा र पोषणको कमी पनि देखिन्छ।

(ख) सापे गरिबी भनेको के हो?
उत्तर: सापे गरिबी भनेको, व्यक्तिको आयका आधारमा उत्पन्न भएको स्थिति हो, जसमा कुनै व्यक्तिले आफ्नो आधारभूत आवश्यकता पूरा गर्न नसक्ने गरी आयमा कमी हुन्छ। यसमा, समाजका अन्य व्यक्तिहरूसँगको आयको असमानता र समानताको आधारमा सापे गरिबीको मापदण्ड निर्धारण गरिन्छ।

(ग) निरपेक्ष गरिबीलाई परिभाषित गर्नुहोस्
उत्तर: निरपेक्ष गरिबी भनेको त्यस्तो अवस्था हो जसमा व्यक्तिले जीवन यापनका लागि आवश्यक पर्ने न्यूनतम वस्तुहरू (खाना, कपडा, आवास आदि) प्राप्त गर्न असमर्थ हुन्छ। नेपालमा यो अवस्थालाई गरिबीको परिभाषामा राखिएको छ।

(घ) गरिबीको चल्ती माग र आपूर्ति दबाबका आधारमा यायचय गर्नुहोस्
उत्तर: गरिबीको चक्र आर्थिक वृद्धिका अवरोधबाट उत्पन्न हुन्छ। यसमा माग र आपूर्ति दुवैको असंतुलनले गरिबीलाई बढाउँछ। नेपालमा आर्थिक संकटको कारण लगानीको कमी र रोजगारमा वृद्धिको कमीले गरिबीको दर बढाउन सक्छ। यसको समाधानका लागि, लगानीमा वृद्धि र उत्पादनका क्षेत्रमा सुधार आवश्यक छ।

(ङ) नेपालका लागि गरिबी चक्रको समाधानका उपायहरू यायचय गर्नुहोस्
उत्तर: नेपालमा गरिबीको समाधानका लागि विभिन्न उपायहरू अपनाउन सकिन्छ:

लगानीमा वृद्धि: नेपालले आयाम र बचतमा कमी भएको अवस्थामा, सरकारले ऋण सहायता र अनुदानबाट लगानीमा वृद्धि गर्नुपर्छ जसले उत्पादन र रोजगारको अवसरहरू सिर्जना गर्न सक्छ।
कृषि साधनको उपयोग: कृषि उत्पादनमा सुधार गरेर रोजगारमा वृद्धि गर्न सकिन्छ। यसले नेपालमा कृषि व्यवसायलाई व्यवसायिक र आधुनिकीकरण गर्न मद्दत पुर्याउँछ।
लक्षित समुदायका लागि कार्ययोजना: गरिबीको उन्मूलनका लागि, लक्षित समुदायका लागि सरकार र अन्य संस्थाहरूले विशेष योजनाहरू सञ्चालन गर्नुपर्छ जसले गरीबीको चक्रलाई तोड्नमा सहयोग पुर्याउँछ।
जनसहभागिता: गरिबी उन्मूलनका लागि स्थानीय समुदायका सदस्यहरूको सक्रिय सहभागिता आवश्यक छ। यसले योजनाहरूको कार्यान्वयनलाई सहज र प्रभावकारी बनाउँछ।
रोजगारमा वृद्धि: बेरोजगारीको समस्या समाधान गर्न र रोजगारका अवसरहरू सिर्जना गर्न, सरकार र निजी क्षेत्रले मिलेर काम गर्नुपर्छ।
कृषि आधुनिकीकरण: कृषि क्षेत्रमा नयाँ प्रविधि र उन्नत कृषिविधिको प्रयोगले उत्पादनमा वृद्धि र कृषि व्यवसायको आधुनिकीकरण गर्न सक्छ।
शिक्षा र तालिमको व्यवस्था: ग्रामीण क्षेत्रमा कृषिसम्बन्धी शिक्षा र तालिम प्रदान गर्दा, सहर र अन्य क्षेत्रका बेरोजगार व्यक्तिहरूलाई रोजगारका अवसरहरू उपलब्ध गराउन सकिन्छ।

About National Examinations Board

This content is part of Social Studies offered by National Examinations Board. This institution is committed to providing high-quality educational resources.

एकाइ १०: अर्थतन्त्र र विकास Aarthik Briddhi Manav Vikas Tatha Digo Vikas Avadharna

Frequently Asked Questions

This content is carefully structured to build understanding progressively, starting with fundamentals and advancing to more complex concepts.

Yes, once you have access, you can revisit this Nepalma Garibi Ra Sambodhan Ka Upaya content as many times as you need.

Practice exercises and examples are integrated throughout the content to reinforce your understanding of Nepalma Garibi Ra Sambodhan Ka Upaya.

Ready to Master Nepalma Garibi Ra Sambodhan Ka Upaya : Class 12 Social Notes?

Continue your learning journey in Class 12 Social Guide and Notes and explore more comprehensive educational content.

Explore More Social Studies View All Subjects

Social Studies

Social Studies