Samajik Tatha Jivnopayogi Shikshako Avadharna : Class 12 Social Notes

Subject

Samajik Tatha Jivnopayogi Shikshako Avadharna : Class 12 Social Notes

Get Social Studies Samajik tatha jivnopayogi shikshako avadharna comprehensive notes, detailed Q&As, and past question papers solutions and video tutorials.

Apr 16, 2026

1,326

Back to Social Studies

एकाइ १, पाठ १

तलका प्रश्नहरूको उत्तर लेख्नुहोस्:

(क) जीवनोपयोगी शिक्षामा समावेश हुने विषयवस्तु के के छन्?

उत्तर:

जीवनोपयोगी शिक्षामा व्यक्तिको शारीरिक, मानसिक र आध्यात्मिक समुन्नतिका लागि क्रियाशील रहने, परिवार, अर्को व्यक्ति, समुदाय र समाजसँग उपयुक्त व्यवहार गर्ने दृष्टिकोणको विकास पनि समावेश छ। साथै, सामाजिक सम्बन्ध, नैतिक मूल्यमान्यता, निर्णयात्मक व्यवहार र भावात्मक सञ्चार गर्ने सिप, समूहमा काम गर्ने सिपको सिकाइ पनि जीवनोपयोगी शिक्षाका विषयवस्तु हुन्।

(ख) जीवनोपयोगी सिप अन्तर्गत पर्ने छ वटा मुख्य कुरा के के हुन्?

उत्तर:

जीवनोपयोगी सिप अन्तर्गत निम्नानुसार छ वटा मुख्य कुरा पर्दछन्:
सञ्चार र अन्तर्वैयक्तिक सिप
निर्णय गर्ने र समस्या समाधान सिप
सिर्जनात्मक र समालोचनात्मक सोचाइ सिप
आत्मजागरूकता र सहानुभूति
ढाँचा र समभाव वा आत्मनियन्त्रण
उत्थानशीलता र समयालाई सदुपयोग गर्ने मुटु

(ग) सामाजिक अध्ययन र जीवनोपयोगी शिक्षा कसरी अन्तरसम्बन्धित छन्?

उत्तर:

परम्परागत रूपमा चलिआएका पाठ्यक्रममा कठोर अध्ययन गर्ने, व्याख्यान सुन्ने, टिपोट लेख्ने जस्ता कार्यहरूमा मात्र सीमित रहँदा सामाजिक विषय र जीवनोपयोगी शिक्षा एकैसाथका दुई पाटा हुन्। शिक्षाको राष्ट्रिय उद्देश्य पूरा गर्ने र समुन्नत समाजको सिर्जनामा लाग्ने हालका विद्यार्थीको कर्तव्य हुन जान्छ। व्यक्ति समाजमा बसेर हरेक क्रियाकलापमा सहभागी हुनुपर्दछ। समाजका मूल्यमान्यतामा जानकार हुनुपर्दछ। जसरी सामाजिक न्याय दिलाउने व्यक्तित्वको र नैसर्गिक अधिकारको सबै विधान स्वतन्त्रताबाट प्राप्त गर्न, समस्या समाधान, निर्णय क्षमता, नेतृत्व भूमिका निर्वाह गर्न सक्ने बनाउनु नै जीवनोपयोगी शिक्षाको उद्देश्य रहेको छ। उदाहरणका लागि, व्यक्तिले कठोर अध्ययन गरेर वा सैद्धान्तिक ज्ञानबाट उच्च अंक प्राप्त गरेको छ तर सिद्धान्तको मर्म नबुझेको, सोच, आचरण र व्यवहारमा कमी भएका सामाजिक विषयको उच्च अंकको कुनै अर्थ रहँदैन। यसले तथ्यहरू खोजेर, विश्लेषण गरेर, व्यवस्थित गरेर अनुसन्धानात्मक पद्धतिबाट सिक्नुपर्दछ। विद्यार्थीलाई प्रयोगात्मक रूपमा खोजी गर्ने, सोच्ने, तर्क गर्ने, समालोचनात्मक सोचाइ, बुझ्ने, छलफल गर्ने, प्रयोग गर्ने, अनुभूति गर्ने अवसर दिनुपर्दछ। उच्च अंकको मापदण्डमा व्यक्ति जीवनमाथि पनि प्रभाव पार्न सक्दैन। व्यवहारिक ज्ञान, आफ्नो जीवनमा लागू गर्न सक्ने बनाउनु नै जीवनोपयोगी शिक्षाको मूल मर्म हुन जान्छ।

About National Examinations Board

This content is part of Social Studies offered by National Examinations Board. This institution is committed to providing high-quality educational resources.

एकाइ १: सामाजिक तथा जीवनोपयोगी शिक्षाको अवधारणा Jivnopayogi Shiksha, Jivnopayogi Sip Ra Swasth Jivanashaili Bichko Antarsambandh

Frequently Asked Questions

This content is carefully structured to build understanding progressively, starting with fundamentals and advancing to more complex concepts.

Yes, once you have access, you can revisit this Samajik Tatha Jivnopayogi Shikshako Avadharna content as many times as you need.

Practice exercises and examples are integrated throughout the content to reinforce your understanding of Samajik Tatha Jivnopayogi Shikshako Avadharna.

Ready to Master Samajik Tatha Jivnopayogi Shikshako Avadharna : Class 12 Social Notes?

Continue your learning journey in Class 12 Social Guide and Notes and explore more comprehensive educational content.

Explore More Social Studies View All Subjects

Social Studies

Social Studies