Surakshit Evam Maryadit Aapravashan : Class 12 Social Notes

Subject

Surakshit Evam Maryadit Aapravashan : Class 12 Social Notes

Get Social Studies Surakshit evam maryadit aapravashan comprehensive notes, detailed Q&As, and past question papers solutions and video tutorials.

Apr 16, 2026

2,143

Back to Social Studies

पाठ ७: सुरक्षित एवं मर्यादित आवासन

१. तलका प्रश्नहरूको उत्तर दिनुहोस्:

(क) आवासी कामदारले भोग्नुपर्ने मुख्य समस्या र चुनौतीहरू उल्लेख गर्नुहोस्।

उत्तर:
आवासी कामदारहरूले विभिन्न समस्या र चुनौतीहरू सामना गर्नुपर्दछ। रोजगारमा जाने व्यक्तिको सुरक्षा, आवासी कामदारहरूको अधिकार, तथा मर्यादित कामको अवसर अभावका कारण धेरै युवा घरपरिवारविहीन र वेपत्ता भएका छन्।

मुख्य समस्या र चुनौतीहरू निम्नानुसार छन्:

अवैधानिक रोजगार प्रक्रिया: कामदारहरू अनौपचारिक, गैरपारदर्शी छनोट प्रक्रियाबाट गुज्रिन बाध्य छन्।
शोषण र ठगी: धेरै आवासी कामदारहरू अत्यधिक शुल्क तिर्न बाध्य हुन्छन्।
उच्च ब्याजदर: कामदारहरू उच्च ब्याजमा ऋण लिएर विदेश जाने गर्छन्।
भेदभाव र शोषण: धेरै कामदारहरूले कार्यस्थलमा भेदभाव, जबर्जस्ती श्रम, तथा मानव तस्करी जस्ता समस्याहरू सामना गर्नुपर्छ।
सामाजिक सुरक्षा र कानुनी संरक्षणको अभाव: उनीहरू कानुनी सुरक्षाबाट बञ्चित हुन्छन्।
सुरक्षाको कमी: धेरै कामदारहरू कठिन तथा जोखिमयुक्त कार्यस्थलमा काम गर्न बाध्य हुन्छन्।

(ख) सुरक्षित आवासनका लागि सरकारले अवलम्बन गरेका नीतिहरूको समीक्षा गर्नुहोस्।

उत्तर:
नेपाल सरकारले वैदेशिक रोजगारलाई सुरक्षित, मर्यादित, र व्यवस्थित बनाउन विभिन्न नीतिहरू अवलम्बन गरेको छ।

वैदेशिक रोजगार ऐन, २०६४:
- अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड अनुसार कामदारहरूको अधिकार सुनिश्चित गर्ने।
- रोजगारदाता कम्पनीहरूसँग स्पष्ट सम्झौता गर्ने व्यवस्था।
- पारदर्शिता र गैर-भेदभावपूर्ण नीति अपनाउने।
स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन, २०७४:
- सुरक्षित आवासनका लागि सूचना प्रणाली विकास।
- सीपमूलक तालिम, वित्तीय साक्षरता, तथा सामाजिक तथा आर्थिक पुनःएकीकरणका कार्यक्रमहरू सञ्चालन।
वैदेशिक रोजगार प्रवर्द्धन नीति:
- विदेशबाट फर्केका कामदारहरूको पुनःस्थापना।
- नेपालमै रोजगारी सिर्जना गर्न नीतिगत पहल।

(ग) सुरक्षित आवासन भनेको के हो?

उत्तर:
सुरक्षित आवासन भन्नाले आवासी कामदारहरूको बसोबास तथा कामका सबै चरणहरूमा सुरक्षाको प्रत्याभूति गर्नु हो।

यसमा निम्न कुरा समावेश हुन्छ:

रोजगारीको स्रोत देशमा सुरक्षा: कामदारहरूले रोजगारी पाउनु अगाडि नै आवश्यक सुरक्षा, कानुनी जानकारी, तथा प्रशिक्षण प्राप्त गर्नुपर्छ।
यात्राका क्रममा सुरक्षा: कामदारहरूलाई यात्रा सुरक्षित बनाउन सहयोग पुर्‍याउनु।
गन्तव्य देशमा सुरक्षा: कामदारहरूका अधिकार सुनिश्चित गर्दै जबर्जस्ती श्रम, मानव बेचबिखन, तथा शोषण रोकथाम गर्नु।

(घ) सुरक्षित आवासनका लागि नेपालमा गरिएका विभिन्न प्रयासहरूको विवरण तयार गर्नुहोस्।

उत्तर:
नेपाल सरकारले सुरक्षित आवासन सुनिश्चित गर्न विभिन्न योजनाहरू अगाडि सारेको छ:

वैदेशिक रोजगार प्रवर्द्धन बोर्ड:
- रोजगारीमा जाने कामदारहरूको क्षमता अभिवृद्धि गर्ने।
- कानुनी सहायता प्रदान गर्ने।
नेपाल सरकार तथा अन्तर्राष्ट्रिय संघसंस्थाहरूको पहल:
- श्रमिक सुरक्षाका लागि हेल्पलाइन तथा आपतकालीन सहायता केन्द्रहरूको स्थापना।
- सामाजिक सुरक्षाको पहुँच सुनिश्चित गर्न प्रवासी कल्याणकारी कोष स्थापना।
सहयोगी संस्थाहरू:
- नेपाल मानव अधिकार आयोग, प्रवासी कामदार संघ, तथा विभिन्न गैरसरकारी संस्थाहरूले सुरक्षित आवासन प्रवर्द्धनका लागि काम गरिरहेका छन्।

(ङ) सुरक्षित आवासनका लागि विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय संघसंस्थाले गरेका योगदानको चर्चा गर्नुहोस्।

उत्तर:
विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय संघसंस्थाहरूले आवासी कामदारहरूको सुरक्षाका लागि योगदान पुर्‍याएका छन्।

संयुक्त राष्ट्रसंघ (UNO):
- १९९० मा "आप्रवासी कामदार तथा तिनका परिवारका सदस्यहरूको अधिकार संरक्षणसम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय महासन्धि" पारित।
- २००३ देखि लागू भएको यस महासन्धिले आर्थिक, सामाजिक, सांस्कृतिक, नागरिक, तथा राजनीतिक अधिकारहरूको रक्षा गर्दछ।
अन्तर्राष्ट्रिय श्रम संगठन (ILO):
- प्रवासी श्रमिकहरूको सुरक्षाका लागि ILO Conventions 97 and 143 लागू।
- मर्यादित कामको अवसर प्रवर्द्धन।
अन्तर्राष्ट्रिय आप्रवासन संगठन (IOM):
- सुरक्षित आप्रवासन, क्षमता अभिवृद्धि, तथा मानव तस्करीविरुद्ध पहल।
- पुनःस्थापनाका लागि सहजीकरण।
विश्व बैंक (World Bank) र एशियाली विकास बैंक (ADB):
- वैदेशिक रोजगारबाट आर्जित पूँजीको सही उपयोग गर्न कार्यक्रमहरू सञ्चालन।
- प्रवासी श्रमिकका लागि वित्तीय तथा व्यावसायिक सीप विकास कार्यक्रमहरू।

About National Examinations Board

This content is part of Social Studies offered by National Examinations Board. This institution is committed to providing high-quality educational resources.

Basainsarai Ko Prabhav Basainsarai Ko Pravritti

Frequently Asked Questions

This content is carefully structured to build understanding progressively, starting with fundamentals and advancing to more complex concepts.

Yes, once you have access, you can revisit this Surakshit Evam Maryadit Aapravashan content as many times as you need.

Practice exercises and examples are integrated throughout the content to reinforce your understanding of Surakshit Evam Maryadit Aapravashan.

Ready to Master Surakshit Evam Maryadit Aapravashan : Class 12 Social Notes?

Continue your learning journey in Class 12 Social Guide and Notes and explore more comprehensive educational content.

Explore More Social Studies View All Subjects

Social Studies

Social Studies